بازار طلا و سکه ایران؛ بررسی جهش قیمتها با وجود افت اونس جهانی و تاثیر نرخ ارز بر روند صعودی...
یاسمین منصوری یاسمین منصوری گزارش اخیر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی از وضعیت ذخایر و زنجیره ارزش اکتشاف و استخراج طلا در کشور، از یک ناترازی ساختاری در بهره‌برداری از معادن رونمایی می‌کند. ارزیابی آمار سه سال گذشته نشان می‌دهد صنعت طلای ایران به شدت بر برداشت از کانسنگ‌های اکسیدی تکیه کرده است؛ منابعی که فرآوری آسان‌تری دارند اما با سرعت بالایی در حال تخلیه هستند.
براساس این آمار، حجم ذخایر کانسنگ اکسیدی باقی‌مانده کشور ۱۰۹.۹ میلیون تن برآورد شده، در حالی که میزان استخراج واقعی آن طی یک روند صعودی، از ۵.۹۹ میلیون تن در سال ۱۴۰۰ به ۷.۳۰ میلیون تن در سال ۱۴۰۲ رسیده است. این نرخ بهره‌برداری فزاینده سبب شده تا شاخص عمر پایان‌پذیری این ذخایر به ۱۶.۴۵ سال کاهش یابد. کارشناسان بر این باورند که نوسانات موجود در زنجیره استخراج، مستقیماً بر بازارهای مالی اثرگذار است؛ به طوری که هرگونه تغییر در چشم‌انداز تولید داخلی می‌تواند سیگنال‌های پنهانی به نمودار قیمت طلا در بازارهای موازی ارسال کند.
پتانسیل ۸۳ ساله ذخایر سولفیدی در سایه بایکوت فناوری در سوی دیگر این ترازنامه، کانسنگ‌های سولفیدی طلا قرار دارند که علیرغم دارا بودن ۱۱۷.۴۲ میلیون تن ذخیره باقی‌مانده و عمر پایان‌پذیری ۸۳.۲۷ سال، عملاً سهم ناچیزی در تولید دارند. ضریب بهره‌برداری پایین ۲۵.۷۲ درصدی از معادن سولفیدی، نشان‌دهنده عدم فعال‌سازی ظرفیت‌های بلندمدت کشور است. دلیل اصلی این انحراف عملکردی، ساختار سنتی کارخانه‌های فرآوری داخلی است که عمدتاً بر پایه کانسنگ‌های اکسیدیِ کم‌چالش‌تر طراحی شده‌اند و ورود به مدار ذخایر سخت‌ترِ سولفیدی نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین تکنوژیک است.
در مجموعِ هر دو بخش اکسیدی و سولفیدی، محتوای فلز طلا در ذخایر باقی‌مانده کشور ۲۶۹ تن اعلام شده است که با توجه به میانگین استخراج واقعی سالانه (حدود ۱۳.۵ تن)، شاخص کل عمر پایان‌پذیری طلای کشور را روی عدد ۲۰.۸۶ سال نگاه می‌دارد.
موانع توسعه؛ از چالش‌های زیست‌محیطی تا خطای آماری بازوی کارشناسی مجلس، «عدم توسعه اکتشافات جدید» را بزرگترین عامل این بحران می‌داند؛ مانعی که ریشه در محدودیت‌های سخت‌گیرانه زیست‌محیطی و عدم هماهنگی میان‌دستگاهی دارد. از طرفی، احتمال می‌رود به دلیل عدم ثبت دقیق محصولات جانبی معادن (مانند فرآوری طلا از مس یا روی)، بخشی از آمار واقعی استخراج در گزارش‌های رسمی منعکس نشده باشد.
برای تحلیلگران ارشد بازار، رصد این دست ناترازی‌های صنعتی به اندازه بررسی نوسانات روزانه اهمیت دارد. اگر به عنوان یک سرمایه‌گذار هوشمند تمایل دارید به صورت لحظه‌ای از روندها و نوسانات این بازار مطلع شوید، می‌توانید بخش اخبار طلا را دنبال کنید تا پیش از تغییرات ساختاری عرضه، تصمیمات مالی خود را بهینه‌سازی کنید.
تحلیل نهایی داده‌ها نشان می‌دهد که عبور از استخراج سنتی طلای سهل‌الوصول و شیفت به سمت تکنولوژی فرآوری ذخایر سولفیدی، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای بقای صنعت طلای ایران در دو دهه آینده به شمار می‌رود.
سارا کنعانی 
لیلا محمدی 