تحلیل چرخه‌های طلا چشم‌اندازهای راهبردی بازار در سال  ۱۴۰۵

تنها حدود یک ماه تا پایان سال باقی مانده است و به‌زودی وارد سال ۱۴۰۵ خواهیم شد. همین چند ماه پیش نیز وارد سال جدید میلادی شده‌ایم و همه‌چیز برای ارائه یک تحلیل بلندمدت از مسیر طلا در سال پیشِ رو فراهم است. از همین رو در مقاله امروز مجله طلاسی بخش اول تحلیلی را که در سایت دیسکاوری آلرت منتشر شده است، بررسی می‌کنیم.

هشدار: این تحلیل توسط سایت دیسکاوری آلرت نوشته شده و تنها با هدف افزایش آگاهی کاربران در طلاسی منتشر می‌شود. هیچ‌کدام از مطالب ذکرشده پیشنهاد خرید یا فروش نیستند.

به گزارش منتشرشده در این سایت که در زمینه تحلیل و پوشش اخبار مربوط به استخراج منابع طبیعی فعالیت دارد، بازار فلزات گران‌بها در چارچوب‌های زمانی بسیار گسترده‌تری نسبت به چرخه‌های متعارف سرمایه‌گذاری حرکت می‌کند. شرایط فعلی نظام پولی جهانی حاصل نیروهای ساختاری‌ای است که طی چند دهه شکل گرفته و اکنون فضایی مشابه دوره‌های بزرگ صعودی کالاها را ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، برای تحلیل چرخه طلا باید اثر متقابل سه عامل کلان را بررسی کرد:

• سازوکارهای انتقال سیاست پولی
• بازآرایی‌های ژئوپلیتیکی
• تغییر استراتژی‌های تخصیص دارایی نهادهای مالی

این عوامل در مجموع روندهای قیمتی چندساله را شکل می‌دهند.

گزارش یادشده تأکید می‌کند زمانی که بانک‌های مرکزی از طریق سیاست‌های انبساطی مانند تسهیل کمی حجم پول را افزایش می‌دهند یا نرخ‌های بهره را به‌صورت مصنوعی پایین نگه می‌دارند، الگوهای تخصیص سرمایه به سمت دارایی‌های سخت مانند طلا و ابزارهای پوشش تورم تغییر می‌کند؛ فرآیندی که ظهور کامل آن در قیمت‌ها ممکن است سال‌ها طول بکشد.

از منظر تاریخی نیز مقیاس انبساط پولی پس از بحران مالی ۲۰۰۸ بی‌سابقه توصیف شده است. برای نمونه، ترازنامه فدرال رزرو آمریکا از حدود ۹۰۰ میلیارد دلار پیش از ۲۰۰۸ به بیش از ۷ تریلیون دلار در سال‌های اخیر رسیده؛ عاملی که به‌گفته این تحلیل، بستر پولی لازم برای تداوم قدرت بازار طلا را فراهم کرده است.

الگوهای تقاضای نهادی و تغییر ساختار بازار

در ادامه گزارش آمده که بانک‌های مرکزی جهان طی دهه گذشته رویکرد خود نسبت به ذخایر طلا را به‌طور بنیادین تغییر داده‌اند؛ تغییری که از زمان فروپاشی نظام برتون وودز در سال ۱۹۷۱ کم‌سابقه ارزیابی می‌شود.

بر اساس داده‌های شورای جهانی طلا که در این تحلیل به آن استناد شده، بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳ شمسی) مجموعاً ۱۰۳۷ تن طلا خریداری کردند که دومین رکورد سالانه تاریخ محسوب می‌شود.

بخش عمده این تقاضا از سوی اقتصادهای نوظهور هدایت شده است. برای نمونه، ذخایر اعلامی بانک مرکزی چین از ۱۰۵۴ تن در خرداد ۱۳۹۴ به حدود ۲۱۹۱ تن در گزارش‌های رسمی اخیر رسیده است. البته برخی تحلیلگران مستقل معتقدند سطح واقعی ذخایر می‌تواند بالاتر از ارقام اعلامی باشد.

در این گزارش همچنین به نقش تحریم‌های غرب علیه روسیه در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) اشاره شده است. مسدود شدن ذخایر ارزی روسیه این پیام را برای بسیاری از کشورها داشت که دارایی‌های ذخیره‌ای سنتی با ریسک طرف مقابل همراه‌اند؛ موضوعی که بحث درباره چارچوب‌های ذخیره‌ای جایگزین را در میان اقتصادهای غیرهمسو با غرب تقویت کرده است.

مهم‌ترین محرک‌های خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی

• پوشش ریسک ژئوپلیتیکی و احتمال توقیف دارایی‌ها
• حذف ریسک طرف مقابل نسبت به اوراق بدهی
• تنوع‌بخشی به ذخایر خارج از سلطه دلار
• انعطاف حسابداری در نسبت‌های کفایت سرمایه

در سمت دیگر بازار، سرمایه‌گذاران نهادی غربی نیز سهم طلا را افزایش داده‌اند. صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر طلا در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ (۱۴۰۳ و ۱۴۰۴) ورود سرمایه قابل‌توجهی را تجربه کردند. برای مثال، دارایی‌های صندوق SPDR Gold Shares از ۷۵ میلیارد دلار عبور کرد.

همچنین طبق این گزارش، صندوق‌های بازنشستگی و ثروت ملی در حال افزایش سهم طلا از حدود تاریخی ۱ تا ۲ درصد به محدوده ۵ تا ۷ درصد هستند؛ تغییری تدریجی که می‌تواند در افق چندساله فشار تقاضا را حفظ کند.

جایگاه فعلی بازار در چارچوب چرخه صعودی

تحلیل چرخه‌ای ارائه‌شده نشان می‌دهد بازار صعودی طلا وارد فاز شتاب‌گیری شده است؛ مرحله‌ای که با کشف قیمت مبتنی بر مومنتوم و افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران همراه است.

در این گزارش آمده که طول چرخه میانی فعلی حدود ۴۲٪ بیشتر از میانگین تاریخی شده که نشانه‌ای از حضور عوامل ساختاری قدرتمند در پسِ روند صعودی است

داده‌های «تعهد معامله‌گران» نیز تصویری از بلوغ نسبی چرخه ارائه می‌دهد:

• موقعیت فروش خالص هج‌کنندگان تجاری: حدود ۱۸۰ هزار قرارداد
• موقعیت خرید خالص سفته‌بازان بزرگ: بیش از ۲۲۰ هزار قرارداد

از منظر تکنیکال، محدوده‌های زیر به‌عنوان سطوح کلیدی معرفی شده‌اند:

حمایت: ۲٬۳۰۰ تا ۲٬۴۰۰ دلار

مقاومت: ۲٬۷۰۰ تا ۲٬۸۰۰ دلار

گزارش این نواحی را به‌ترتیب مناطق انباشت نهادی و برداشت سود توصیف می‌کند.

محدودیت‌های عرضه و پویایی تولید

در بخش عرضه، گزارش تأکید می‌کند تولید جهانی معادن طلا از سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) در حوالی ۳۰۰۰ تن متوقف شده و رشد محسوسی نداشته است. این در حالی است که خرید بانک‌های مرکزی به‌تنهایی حدود ۳۰٪ از عرضه سالانه را جذب می‌کند و تقاضای سرمایه‌گذاری نیز ۲۵ تا ۳۰٪ دیگر را شامل می‌شود.

کاهش عیار معادن یکی از چالش‌های کلیدی است. میانگین عیار از ۱۰ تا ۱۵ گرم در هر تن در دهه ۱۹۷۰ به حدود ۳ تا ۵ گرم رسیده که مستلزم استخراج و فرآوری بیشتر برای تولید مقدار مشابه طلاست.

عوامل اصلی فشار در سمت عرضه

• افت عیار کانسنگ‌ها و افزایش هزینه تولید
• محدود بودن اکتشافات بزرگ در دو دهه اخیر
• مقررات زیست‌محیطی سخت‌گیرانه
• محدودیت زیرساخت در مناطق معدنی نوظهور

سیاست پولی و پویایی ارزها

گزارش دیسکاوری آلرت نرخ بهره واقعی را مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر چرخه طلا معرفی می‌کند. هرچه نرخ بهره واقعی پایین‌تر یا منفی‌تر باشد، جذابیت نگهداری طلا افزایش می‌یابد.

همچنین به نقش ترازنامه فدرال رزرو اشاره شده که از حدود ۹۰۰ میلیارد دلار پیش از ۲۰۰۸ به اوج بیش از ۸ تریلیون دلار رسید و هنوز هم چند برابر میانگین تاریخی است.

رابطه معکوس طلا و دلار

در این تحلیل به رابطه معکوس طلا با شاخص دلار نیز پرداخته شده است. زمانی که دلار تقویت می‌شود، طلا برای خریداران غیرآمریکایی گران‌تر شده و تقاضا کاهش می‌یابد. در مقابل، تضعیف دلار باعث ارزان‌تر شدن طلا در سطح جهانی و حمایت از قیمت می‌شود.

افزایش نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی آمریکا تا محدوده ۱۳۰ درصد نیز در گزارش به‌عنوان عاملی مطرح شده که می‌تواند تقاضای پوشش ریسک ارزی و در نتیجه تقاضای طلا را تقویت کند.

سناریوهای ریسک و نقش روان‌شناسی بازار

در ادامه گزارش منتشرشده در Discovery Alert، به بررسی سناریوهای کلانی پرداخته می‌شود که می‌توانند مسیر چرخه فعلی طلا را تحت تأثیر قرار دهند. در این بخش تأکید می‌شود که تحلیل چرخه‌ای صرفاً متکی بر داده‌های گذشته نیست، بلکه نیازمند سناریوسازی نسبت به متغیرهای اقتصاد کلان، سیاست پولی و تحولات ژئوپلیتیکی است.

بر اساس این تحلیل، تداوم روند صعودی طلا مستلزم باقی ماندن برخی شرایط کلان است. اگرچه بسیاری از این عوامل هم‌اکنون فعال هستند، اما پایداری یا تضعیف آن‌ها می‌تواند دامنه و طول چرخه را تغییر دهد.

عوامل تقویت‌کننده سناریوی صعودی

این گزارش چند محرک اصلی را به‌عنوان پیشران ادامه ابرچرخه طلا معرفی می‌کند:

• تداوم تورم بالاتر از ۳٪ حتی در شرایط سیاست پولی انقباضی
• سلطه مالی (Fiscal Dominance) که در آن دولت‌ها برای تأمین کسری بودجه به سیاست پولی انبساطی وابسته می‌شوند.
• تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی که روند دلارزدایی را تسریع می‌کند.
• افزایش استرس در سیستم مالی و رشد تقاضای دارایی‌های امن

در این چارچوب، طلا نه‌فقط یک دارایی سرمایه‌گذاری بلکه یک ابزار ذخیره ارزش راهبردی تلقی می‌شود.

ریسک‌های بالقوه برای تضعیف چرخه

در مقابل، گزارش به مجموعه‌ای از متغیرها اشاره می‌کند که می‌توانند باعث کوتاه‌تر شدن چرخه صعودی شوند:

• افزایش بهره‌وری ناشی از پیشرفت فناوری که فشارهای تورمی را کاهش دهد
• عملکرد اقتصادی برتر آمریکا که تقاضا برای دلار را تقویت کند
• جذب سرمایه نهادی توسط دارایی‌های دیجیتال
• هماهنگی سیاست‌های پولی جهانی برای مهار رشد نقدینگی

سخن پایانی

در بخش اول تحلیل دیسکاوری آلرت در مورد آینده پیشِ روی طلا در سال جدید به بررسی روابط سه عامل کلان مهم پرداختیم. همچنین در این گزارش الگوهای تقاضای نهادی و تغییر ساختار بازار را بررسی کردیم و دیدیم که چه محرک‌های اصلی در خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی تاثیرگذار هستند. جایگاه فعلی بازار در چرخه صعودی، محدودیت‌های عرضه و پویایی تولید، نقش سیاست پولی و پویایی ارزها و سناریوهای ریسک و روان‌شناسی از دیگر مباحث اشاره‌شده در این تحلیل بودند.

در بخش دوم این تحلیل نیز که در مقاله دیگری منتشر خواهد شد،‌ در مورد اندازه موقعیت معاملاتی و مدیریت نوسان، نقش فناوری و نوآوری در تعیین قیمت طلا و جایگاه راهبردی در چرخه‌های بلندمدت صحبت خواهیم کرد.