مالیات طلای آب شده چقدر است و چگونه محاسبه می‌شود؟

اگر برای سرمایه‌گذاری در فکر خرید طلای آب شده هستید و از مالیات آن اطلاعی ندارید، این مقاله برای شماست. طلای آب شده یک ماده خام است و به دلیل اینکه کاری روی آن انجام نمی‌شود دارای اجرت ساخت نیست و در نتیجه شامل مالیات نمی‌شود؛ به همین علت گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری در بازار طلاست.

آگاهی از میزان مالیاتی که به طلای آب شده تعلق می‌گیرد برای خرید‌و‌فروش و سرمایه‌گذاری، امری مهم و ضروری است. در این مقاله قصد داریم به طور کامل به سوالات شما درباره مالیات طلای آب شده پاسخ دهیم.

مالیات بر ارزش افزوده طلای آب شده چیست؟

مالیات Value Added Tax) VAT) یا همان مالیات بر ارزش افزوده روی وزن خود طلای آب شده صفر است و به اصل طلا تعلق نمی‌گیرد.

در صورتی که طلای خریداری‌شده شامل اجرت ساخت و سود فروشنده باشد، مالیات بر ارزش افزوده آن ۹% محاسبه شده و در زمان پرداخت فاکتور خریدار هزینه‌ آن را می‌پردازد.

اما مؤدی و کسی که باید آن را به سازمان مالیاتی واریز کند، فروشنده است. اگر روی طلای آب‌ شده اصلا اجرت و سود جداگانه‌ای محاسبه نشود، عملاً چیزی بابت VAT از خریدار گرفته نمی‌شود و فروشنده هم عددی پرداخت نمی‌کند.

طلای آب شده چیست؟ طلایی است که از ذوب کردن طلاهای قدیمی و دست دوم مانند زیورآلات تزئینی کهنه و شمش طلا بدست می‌آید. این نوع طلا به دلیل نداشتن مالیات و اجرت گزینه مناسبی برای سرمایه گذاری در بازار طلا است.

نرخ مالیات طلای آب شده در سال ۱۴۰۴

در سال ۱۴۰۴ نرخ مالیات طلای آب‌ شده صفر درصد است؛ یعنی این نوع طلا معاف از مالیات بر ارزش افزوده است. دلیل این معافیت، خام‌بودن طلای آب‌ شده و استفاده آن به‌‌عنوان کالای واسطه‌ای در بازار طلاست.

نرخ ۹ درصد که به‌عنوان مالیات طلا در نظر گرفته می‌شود، مربوط به طلای نو و ساخته‌‌شده است و فقط بر اجرت ساخت و سود فروشنده اعمال می‌شود، نه بر اصل وزن طلا. برای طلای دست‌دوم نیز تنها سود فروشنده مشمول مالیات شده و هیچ مالیاتی بر اجرت یا ارزش طلا اعمال نمی‌شود.

در سال ۱۴۰۴ این نرخ برای طلای نو به ۱۰ درصد افزایش یافته؛ اما این تغییر نرخ هیچ ارتباطی با طلای آب‌‌شده ندارد. در سال‌های قبل، از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ نیز طلای آب‌ شده به‌طور کامل از VAT معاف بوده و در این بازه هیچ تغییری در نرخ مالیات آن رخ نداده است. با این حال، طلای نو همواره مشمول مالیات بر اجرت و سود بوده که تنها میزان درصد آن در طول زمان تغییر کرده است.

برای آشنایی بیشتر با جزئیات مالیات انواع طلا می‌توانید مقاله مالیات طلا را مطالعه کنید.

نحوه محاسبه مالیات طلای آب شده (با مثال عددی)

همانطور که پیش‌تر گفته شد، مالیات ارزش افزوده طلای آب شده صفر است. به همین جهت، در محاسبه قیمت نهایی آن نیازی به در نظر گرفتن مالیات نیست و فقط سود فروشنده حساب می‌شود.

برای محاسبه قیمت نهایی طلای آب شده باید وزن، عیار و مظنه روز طلا را در نظر بگیرید. اما به طور کلی، قیمت طلا را می‌توانید از طریق مراحل زیر به‌دست آورید:

1. ابتدا باید قیمت خام طلا را محاسبه کنید: 

قیمت خام طلا = (وزن × مظنه × عیار) ÷ ۷۵۰

• وزن طلا بر اساس گرم اندازه‌گیری می‌شود.

• مظنه قیمت روز هر مثقال طلا در بازار داخلی، بر اساس انس جهانی و نرخ ارز تعیین می‌شود.

• عدد ۷۵۰ مربوط به عیار طلاست که درصد خلوص طلا را نشان می‌دهد و در ایران معمولاً طلای ۱۸ عیار (همان ۷۵۰) رایج است.

2. سپس کارمزد فروشنده به آن اضافه می‌شود. 

قیمت نهایی = قیمت خام طلا + کارمزد

در این مرحله:

• برای طلای آب شده: فقط کارمزد فروشنده

• برای طلای نو: اجرت ساخت + سود فروشنده

• برای طلای دست‌دوم: فقط سود فروشنده

کارمزد بسته به بازار و فروشنده معمولا چیزی بین ۰/۵ تا ۳ درصد است.

3. قدم بعدی، محاسبه مالیات بر ارزش افزوده است که بر اساس فرمول زیر محاسبه می‌شود:

مالیات = (اجرت + سود + کارمزد) × نرخ VAT

دقت داشته باشید که مالیات بر ارزش افزوده فقط روی اجرت ساخت، سود فروشنده و کارمزد فروشنده اضافه می‌شود و برای محاسبه قیمت طلای آب شده این قسمت را حذف می‌کنیم.

در ادامه با دو مثال این محاسبات را برای شما شفاف‌تر می‌کنیم:

مثال ۱: خرید ۱۰ گرم طلای آب‌شده

فرض کنید می‌خواهید ۱۰ گرم طلای ۱۸ عیار بخرید که فروشنده کارمزد آن را ۱٪ در نظر گرفته و مظنه روز نیز ۱۰میلیون تومان به ازای هر گرم است.

بر اساس فرمول‌های داده شده:

قیمت نهایی = قیمت خام طلا + اجرت + سود + کارمزد + مالیات

مرحله اول: محاسبه قیمت خام طلا

(۱۰ × ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۷۵۰) ÷ ۷۵۰ = قیمت خام طلا

۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان =

مرحله دوم: محاسبه کارمزد

۱٪ از ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ =

۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان

قیمت نهایی خرید:

۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ + ۱,۰۰۰,۰۰۰ =

۱۰۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان

مثال ۲: خرید ۵۰ گرم طلای آب‌شده

این بار فرض کنید می‌خواهید ۵۰ گرم طلای آب شده خریداری کنید. تمامی متغیرهای دیگر ثابت هستند.

مرحله اول: قیمت خام طلا

(۵۰ × ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۷۵۰) ÷ ۷۵۰ =

۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان

مرحله دوم: کارمزد

۱٪ از ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ =

۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان

قیمت نهایی خرید:

۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ + ۵,۰۰۰,۰۰۰ =

۵۰۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان

چرا مالیات طلای آب شده کمتر از سکه و مصنوعات است؟

طلای آب شده یک ماده خام بدون اجرت و ارزش افزوده حساب می‌شود، در حالی که سکه و انواع طلاهای زینتی دارای اجرت ساخت و ارزش افزوده هستند، به همین دلیل طلای آب‌شده نسبت به سایر انواع طلا از مالیات کمتری (صفر درصد) برخوردار است. در واقع طلای آب‌شده فاقد اجرت ساخت، حباب قیمتی یا سود اضافی است؛ بنابراین هیچ پایه‌ای برای محاسبه VAT وجود ندارد.

طلای آب‌شده: بدون حباب، بدون اجرت

طلای آب‌شده اجرت ساخت و حباب قیمتی ندارد و قیمت آن صرفاً بر اساس وزن، عیار و قیمت روز طلا تعیین می‌شود. از آنجا که در طلای آب‌شده هیچ «خدمت» یا «ارزش افزوده اقتصادی» به طلا اضافه نشده، قانون مالیات بر ارزش افزوده، پایه‌ای برای دریافت VAT روی اصل طلا در نظر نمی‌گیرد.

در عمل، اگر هم مبلغی اضافه شود، فقط به‌عنوان کارمزد یا سود فروشنده است و نه مالیات خود طلا. به همین دلیل، در فاکتور طلای آبشده معمولا عددی تحت عنوان «مالیات ارزش افزوده وزن طلا» دیده نمی‌شود و هزینه نهایی شفاف‌تر و نزدیک‌تر به ارزش واقعی طلاست.

سکه: شامل حباب قیمتی

سکه طلا محصول نهایی بانک مرکزی است و هزینه آن شامل حق ضرب، بسته‌بندی و مهم‌تر از همه حباب می‌شود. بنابراین سود و حباب آن می‌توانند مشمول VAT و سایر مالیات‌ها برای فروشنده باشند. حباب یعنی تفاوت بین قیمت بازار سکه و ارزش واقعی طلای موجود در آن، که این اختلاف قیمت می‌تواند ناشی از چند عامل باشد:

• عرضه و تقاضا

• سیاست‌های بانک مرکزی

• شرایط اقتصادی و روانی بازار

وقتی سکه با قیمت بالاتر از ارزش ذاتی معامله می‌شود، این افزایش قیمت عملا بخشی از سود و ارزش افزوده بازار محسوب می‌شود. در نتیجه، در معاملات رسمی مالیات روی سود و حباب سکه اعمال می‌شود.

برخلاف طلای آب‌شده که قیمتش به وزن و عیار محدود است، در سکه پایه محاسبه مالیات بزرگ‌تر است، چون حباب هم در قیمت نهایی لحاظ می‌شود.

مصنوعات: شامل اجرت ساخت

در طلای نو (مصنوعات طلا)، اصل طلا همچنان معاف از مالیات است؛ اما اجرت ساخت و سود فروشنده هر دو به‌عنوان «ارزش افزوده» شناخته می‌شوند. به همین دلیل، مالیات بر ارزش افزوده (در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰٪) فقط روی مجموع اجرت و سود محاسبه می‌شود، نه روی وزن طلا.

به بیان دیگر، شما در هنگام خرید طلای نو بابت کاری که روی طلا انجام شده و سود فروشنده، مالیات پرداخت می‌کنید. همین موضوع باعث می‌شود قیمت نهایی طلای نو به‌ مراتب بالاتر از طلای آب‌شده یا دست‌دوم باشد.

جدول مقایسه مالیات انواع طلا

مالیات بر ارزش افزوده (VAT) طلا در سال ۱۴۰۴ به شرح زیر است: 

طلای دست دوم مالیات دارد؟ تصور عمومی این است که طلای دست دوم تقریبا هم‌قیمت طلای آب‌شده است و می‌توان با کمترین هزینه وارد بازار طلا شد، اما واقعیت بازار چیز دیگری را نشان می‌دهد.

فاکتور طلای آب شده و کد رهگیری مالیاتی 

در خرید طلای آب‌ شده، داشتن فاکتور معتبر اهمیت زیادی دارد. این فاکتور فقط یک رسید ساده نیست و اطلاعات اصلی معامله را ثبت می‌کند. در حال حاضر برای طلای آب‌شده دو کد جداگانه وجود دارد که هر کدام کاربرد متفاوتی دارند:

1.  کد اول، کد انگ یا ری‌گیری است که روی خود طلا یا پاکت آن درج می‌شود و نشان می‌دهد عیار طلا چقدر است و در کدام آزمایشگاه تایید شده. این کد باید حتما در فاکتور هم نوشته شود تا اصالت طلا قابل بررسی باشد.

2. کد دوم، کد رهگیری مالیاتی فاکتور است که بعد از ثبت فروش در سامانه مودیان صادر می‌شود. طبق قانون، طلافروش موظف است اطلاعات معامله را به‌صورت الکترونیکی ثبت کند و این کد را روی فاکتور درج کند. هرچند اصل طلای آب‌ شده مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیست؛ اما وجود کد رهگیری مالیاتی نشان می‌دهد معامله رسمی است و در صورت بروز اختلاف یا فروش مجدد، اعتبار فاکتور حفظ می‌شود.

برای بررسی کد رهگیری مالیاتی، ابتدا شناسه یکتای صورتحساب یا کد رهگیری درج‌شده روی فاکتور طلا را پیدا کنید. سپس این کد را در بخش «استعلام صورتحساب» سامانه مودیان وارد کنید تا مشخصات فاکتور نمایش داده شود. اگر اطلاعات نمایش‌داده‌شده با فاکتور شما مطابقت داشته باشد، فاکتور معتبر و ثبت‌شده است. 

فاکتور طلای آب شده در خرید آنلاین در مقایسه با حضوری

از نظر قانون، مالیات طلای آب‌ شده در خرید حضوری و خرید آنلاین هیچ تفاوتی ندارد. در هر دو روش، اصل طلای آب‌شده به‌عنوان ماده خام طلا شناخته می‌شود و مالیات بر ارزش افزوده روی وزن و عیار آن صفر است. یعنی چه حضوری خرید کنید و چه آنلاین، نباید درصدی به‌عنوان مالیات به قیمت طلا اضافه شود.

خرید حضوری طلای آب‌ شده

در خرید حضوری، قیمت نهایی معمولا از ضربِ وزن در قیمت روز هر گرم طلای آب‌ شده به‌علاوه درصد سود یا کارمزد فروشنده به‌ دست می‌آید. در این روش، شفافیت فاکتور همیشه یکسان نیست. بعضی از فروشنده‌ها ردیفی با عنوان مالیات یا عوارض به فاکتور اضافه می‌کنند که از نظر قانونی، مالیات واقعی روی طلای آب‌ شده محسوب نمی‌شود و عملا بخشی از سود فروشنده است.

خرید آنلاین طلای آب‌ شده

در خرید آنلاین، پلتفرم‌های معتبر معمولا تاکید می‌کنند که طلای آب‌ شده را بدون اجرت و بدون مالیات می‌فروشند. هزینه‌ای که از خریدار گرفته می‌شود، فقط کارمزد مشخص و اعلام‌شده است. فاکتورهای آنلاین اغلب رسمی‌تر هستند و اطلاعات معامله در سامانه مالیاتی ثبت می‌شود. در این حالت، مالیات مربوط به درآمد و کارمزد فروشنده است، نه وزن طلایی که خریدار می‌خرد.

بنابراین، تفاوت اصلی بین خرید حضوری و آنلاین، در نرخ مالیات نیست. در هر دو روش، مالیات روی وزن طلای آب‌شده صفر است. تفاوت واقعی در میزان شفافیت، نوع فاکتور و نحوه اعلام کارمزد دیده می‌شود. خرید آنلاین معمولا ساختار مشخص‌تری دارد؛ اما در خرید حضوری لازم است خریدار دقت بیشتری به جزئیات فاکتور داشته باشد.

نکات مهم درباره مالیات طلای آب شده

• تغییر نرخ مالیات طلای نو یا مصنوعات، تاثیری بر مالیات طلای آب شده ندارد.

• هنگام خرید، حتما فاکتور رسمی دریافت کنید. فاکتور باید شامل وزن، عیار، قیمت، کارمزد و کد رهگیری مالیاتی باشد.

• قیمت طلای آب‌شده باید بر اساس مظنه روز محاسبه شود و مبلغی به‌عنوان مالیات روی وزن طلا در فاکتور درج نشود.

• قبل از خرید، قیمت و کارمزد چند فروشنده را با هم مقایسه کنید. اختلاف قیمت معمولا به کارمزد مربوط است، نه مالیات.

• بهتر است از فروشندگان یا پلتفرم‌های معتبر که فاکتور رسمی صادر می‌کنند و اطلاعات معامله را در سامانه مالیاتی ثبت می‌کنند خرید کنید.

سخن پایانی

طلای آب شده به دلیل خام بودن، نداشتن اجرت ساخت و نبود حباب قیمتی، از مالیات بر ارزش افزوده معاف است. این معافیت در خرید حضوری و آنلاین تفاوتی ندارد و در سال ۱۴۰۴ نیز تغییری نکرده است. هزینه‌ای که گاهی به‌عنوان مالیات دریافت می‌شود، در واقع مربوط به سود یا کارمزد فروشنده است، نه خود طلا. به همین دلیل، طلای آب شده یکی از شفاف‌ترین و کم‌هزینه‌ترین گزینه‌ها برای سرمایه‌گذاری در بازار طلا محسوب می‌شود، به‌ شرط آنکه خرید با فاکتور معتبر و اطلاعات کامل انجام شود.

خرید از مراکز معتبر که فاکتور شفاف و دارای کد رهگیری مالیاتی ارائه می‌دهند، باعث می‌شود قیمت پرداختی دقیق‌تر باشد و در صورت فروش مجدد یا بروز اختلاف، مستندات قابل اعتمادی در اختیار خریدار قرار داشته باشد.